Het korte antwoord: Γεια σας (yasas).
Eén woord en heel Griekenland gaat open. Maar er is een tweede versie, Γεια σου (yasu), en de verkeerde kiezen is de fout die elke toerist maakt.
Dit is de enige keuze die je moet maken, en de logica is precies onze u tegenover jij.
Begin vandaag met het leren van 55 talen door audio-onderdompeling.
Letterlijk betekenen ze "gezondheid aan u" en "gezondheid aan jou".
Bij twijfel: Γεια σας. Altijd goed, nooit beledigend.
En hoor je alleen Γεια (ya), dan is dat de korte informele versie tussen vrienden, zoals ons "hoi".
Voor een Nederlander is dit makkelijker dan je denkt: je kent het onderscheid al. Het enige om te onthouden is dat de Grieken het serieuzer nemen dan wij tegenwoordig. Ons u verdwijnt langzaam; het Griekse σας niet.
| Grieks | Uitspraak | Nederlands | Wanneer |
|---|---|---|---|
| Γεια σας | yasas | Hallo / dag | Formeel of tegen een groep. Altijd veilig |
| Γεια σου | yasu | Hoi / doei | Informeel, één persoon |
| Καλημέρα | kaliméra | Goedemorgen | Tot een uur of 12 |
| Καλησπέρα | kalispéra | Goedemiddag / avond | Vanaf de late middag |
| Καληνύχτα | kaliníchta | Welterusten | Alleen voor het slapengaan |
| Τι κάνεις; | ti kanis | Hoe gaat het? | Informeel |
| Χαίρω πολύ | chero polí | Aangenaam | Bij kennismaking |
| Αντίο | adío | Vaarwel | Definitiever dan je denkt |
| Τα λέμε | ta léme | We spreken elkaar | Informeel |
| Παρακαλώ | parakaló | Alsjeblieft / graag gedaan | Zwitsers zakmes |
Detail dat geheugen bespaart: Γεια σας is een begroeting én een afscheid. Zoals het Italiaanse ciao.
Je komt een winkel binnen: Γεια σας. Je gaat weg: Γεια σας. Klaar.
Daarom hoor je Αντίο minder dan je zou denken. Het klinkt definitief, meer als "vaarwel". Voor alledaags gebruik is het Γεια σας of Τα λέμε.
En Καληνύχτα is geen groet: het is "welterusten", alleen voor het slapengaan. Kom je 's avonds een taverne binnen, dan is het Καλησπέρα.
Dit vertelt niemand je, en het is een cadeau.
Als je ooit een natuurkundeformule hebt gezien, ken je de helft van het Griekse alfabet. Alfa, bèta, gamma, delta, pi, sigma, omega, lambda, thèta. Geen exotische tekens: je ziet ze al sinds de middelbare school.
En er is meer: het Nederlands zit vol Grieks. Telefoon, filosofie, democratie, psychologie, bibliotheek, apotheek, muziek. Zodra je het alfabet kunt ontcijferen, herken je enorm veel.
Het Griekse alfabet is 24 letters en één middag. En anders dan het Russisch heeft het geen verborgen klemtoonvallen: het Grieks schrijft het accent altijd op. Καλημέρα draagt zijn klemtoon waar je hem ziet.
Het goede, en het is veel:
De χ is onze ch. Χαίρω begint met de klank van lachen. Engelsen hebben deze klank niet en lijden eronder; jij hebt hem al. Dezelfde klank zit in Καληνύχτα.
De γ (gamma) is een zachte variant daarvan, tussen onze g van goal en een j. In Γεια klinkt het bijna als ya. Ook dit ligt dicht bij wat je kent.
Het minder goede:
De klinkers zijn vijf en ze zijn kort. Grieks heeft a, e, i, o, u en die klinken altijd hetzelfde. Nederlands heeft er een stuk of zestien, en de neiging om ze te verslepen of te verdoffen is de duidelijkste Nederlandse tongval. Kort en droog.
De δ is de Engelse th van this. Die hebben we niet. Hij zit in Δεν καταλαβαίνω (ik begrijp het niet), en het is de enige klank die je echt moet bouwen.
De ρ wordt gerold, met de tongpunt. Niet je Gooise r.
De klemtoon telt echt. Net als in het Nederlands verandert hij woorden, en gelukkig staat hij geschreven.
Μαθαίνω ελληνικά (mathéno eliniká) Ik leer Grieks
Het effect is groot, want bijna geen enkele toerist probeert het. Griekenland ontvangt miljoenen bezoekers die niet verder komen dan yasas, dus alles daarboven valt meteen op.
Daarbij:
| Grieks | Uitspraak | Nederlands |
|---|---|---|
| Ευχαριστώ | efcharistó | Dank je |
| Παρακαλώ | parakaló | Alsjeblieft / graag gedaan |
| Συγγνώμη | signómi | Sorry |
| Δεν καταλαβαίνω | den katalavéno | Ik begrijp het niet |
| Μιλάτε αγγλικά; | miláte angliká | Spreekt u Engels? |
| Πόσο κάνει; | póso káni | Hoeveel kost het? |
| Το λογαριασμό, παρακαλώ | to logariasmó parakaló | De rekening, alstublieft |
| Στην υγειά μας! | stin ygiá mas | Proost! |
Ευχαριστώ is lang en zeg je het vaakst. De moeite waard om te herhalen tot hij er in één stuk uitkomt.
Παρακαλώ is het Zwitserse zakmes van het Grieks: "alsjeblieft", "graag gedaan", "hallo?" aan de telefoon en "ga uw gang". Eén woord, vier functies.
En let op het teken ; in het Grieks: dat is een vraagteken, geen puntkomma. Τι κάνεις; is een vraag.
Praktisch, geen grammatica, en het kan je een vervelend moment besparen: steek geen open handpalm met gespreide vingers naar iemand uit. Dat gebaar heet moutza en is een serieuze belediging in Griekenland.
Wil je "vijf" aangeven of van een afstand zwaaien: draai je handpalm naar jezelf, of steek je duim op.
Precies daarvoor is de Hyperpolyglot-app gemaakt: je schrijft de zinnen die je echt nodig hebt, ze komen terug met de stem van een native, en je herhaalt ze in een lus tot ze vanzelf komen. Beschikbaar op iOS, Android en Web.
Hyperpolyglot