Hallo in het Spaans: hola, buenos días en welke wanneer

Het korte antwoord: Hola▶.

Eén woord, overal goed, formeel én informeel. Als je maar één ding meeneemt, neem dit.

Maar er is iets dat niemand erbij zegt, en voor een Nederlander is het juist het belangrijkste stuk. Daar beginnen we mee.

De basis

Het echte verschil: Spanje is niet formeel

Hier zit het punt dat voor jou telt, en het is een cultuurverschil dat de andere kant op valt dan je gewend bent.

Nederlanders zijn direct, maar wel voorzichtig met vreemden. Je zegt netjes u tegen iemand die ouder is, tegen de ambtenaar, tegen de dokter.

In Spanje is dat grotendeels verdwenen. Je tutoyeert de ober, de arts, je baas. Usted▶ bestaat nog, maar wordt steeds minder gebruikt, en tegen iemand van jouw leeftijd klinkt het bijna afstandelijk, alsof je hem oud vindt.

De regel: gebruik tú▶, tenzij iemand duidelijk veel ouder is of het een heel formele situatie is. Dit is het omgekeerde van het advies voor Duits of Frans, en dat is precies waarom het hier staat.

En het tweede stuk: Spanjaarden praten harder en door elkaar heen. Dat is geen ruzie en geen onbeleefdheid. Een gesprek waarin niemand elkaar onderbreekt voelt in Spanje kil. Als Nederlander wacht je netjes je beurt af en kom je er nooit tussen. Dat is niet omdat ze je negeren: het is een ander ritme.

Buenas noches is allebei

De val waar iedereen in trapt, en die in geen enkel lijstje staat.

Buenas noches▶ is een begroeting én een afscheid.

Je komt om negen uur 's avonds een restaurant binnen: Buenas noches▶. Je vertrekt om elf uur: Buenas noches▶. Dezelfde zin, beide kanten op.

In het Nederlands zeg je "goedenavond" bij binnenkomst en "goedenacht" bij vertrek. In het Spaans is dat één woord.

En let op de tijden, die schuiven anders dan je denkt:

• Buenos días▶ tot ongeveer 14 uur. Niet tot 12. De Spaanse lunch is om 14 of 15 uur, en tot die tijd is het nog "ochtend".
• Buenas tardes▶ van de lunch tot het donker wordt. In de zomer dus tot laat.
• Buenas noches▶ als het donker is.

Adiós is geen doei

Klassieke fout, want het woord kent iedereen.

Adiós▶ klinkt definitiever dan je verwacht. Tegen een collega die je morgen weer ziet, is het raar.

Wat mensen echt zeggen:

Hasta luego▶ is wat je hoort als je een winkel uitloopt. Vaak samengetrokken tot iets als ta luego.

Spanje of Latijns-Amerika?

Voor de uitspraak maakt maar één ding echt uit: de c voor e/i, en de z.

• In Spanje: een Engelse th. gracias▶ klinkt als grathias, Barcelona▶ als Barthelona.
• In Latijns-Amerika: gewoon een s. Grasias, Barselona.

Allebei goed. Kies op basis van waar je heen gaat, en blijf er dan bij: je oor heeft één referentie nodig.

Nog een verschil dat je meteen merkt: in Spanje zeggen ze vosotros▶ voor "jullie", in Latijns-Amerika ustedes▶. Leer de vorm van jouw bestemming.

Uitspraak: de vier Nederlandse fouten

De klinkers zijn kort en helder. Spaans heeft vijf klinkers, Nederlands heeft er een stuk of zestien. Dat is goed nieuws en een valkuil tegelijk: je hoeft geen nieuwe klanken te leren, maar je moet de jouwe weglaten. De Nederlandse neiging om klinkers te verslepen of te verdoffen (hola wordt hoolaa) is meteen hoorbaar. Kort en droog: o-la.

De H is altijd stom. Hola▶ is ola. Hasta▶ is asta. Geen enkele uitzondering. Voor een Nederlander, die de h wél uitspreekt, is dit een echte gewoonte om af te leren.

De V klinkt als een B. vino▶ klinkt bijna als bino. De Nederlandse v bestaat niet in het Spaans.

De G voor e/i is onze ch. gente▶ klinkt met de klank van lachen. En dat is jouw cadeau: de Spaanse j van jamón▶ en de g van gente▶ zijn precies de Nederlandse ch. Engelsen hebben deze klank niet en worstelen er maanden mee. Jij hebt hem al.

De R wordt gerold. Tongpunt, niet achter in de keel. Dit is wél werk, want de Nederlandse r zit op de verkeerde plek. Maar als je het niet kunt: je wordt gewoon verstaan. Het is accent, geen betekenisfout.

De belangrijkste zin

Estoy aprendiendo español▶ Ik leer Spaans

Zeg hem vroeg. En hier is waarom het in Spanje meer uitmaakt dan elders: veel Spanjaarden spreken beperkt Engels, zeker buiten de toeristische gebieden, en ze weten het. Er zit vaak schaamte bij. Dat jij hun taal probeert, haalt die spanning meteen weg.

Daarbij:

Somos cuatro▶ gebruik je de eerste avond al: dat vragen ze bij de deur van elk restaurant.

Hoe dit een reflex wordt

Een lijstje lezen helpt je niets in Madrid. De zinnen moeten eruit komen zonder nadenken.

1. Luister en zeg direct na, hardop, vlak achter de audio. Dat heet shadowing, en voor het korte, droge ritme van het Spaans is er geen alternatief: jouw Nederlandse klinkers gaan er anders overheen.
2. Kies je vijf zinnen, niet de hele tabel. Die van jouw echte eerste uur daar.
3. Herhaal tot de pauze weg is. De pauze is het vertalen in je hoofd.

Precies daarvoor is de Hyperpolyglot-app gemaakt: je schrijft de zinnen die je leven echt nodig heeft, ze komen terug met de stem van een native, en je herhaalt ze in een lus tot ze vanzelf komen. Beschikbaar op iOS, Android en Web.

Veelgemaakte fouten

1. Usted▶ gebruiken tegen iedereen. In Spanje klinkt dat afstandelijk. Tutoyeer, tenzij iemand duidelijk veel ouder is.
2. Adiós▶ als "doei" gebruiken. Het klinkt definitief. Het is Hasta luego▶.
3. Denken dat Buenas noches▶ alleen voor vertrek is. Het is ook een begroeting.
4. De h uitspreken. Nooit. In geen enkel woord.
5. Buenos días▶ om 13 uur laten vallen. In Spanje is het dan nog ochtend.
6. Klinkers verslepen. Kort en droog. Dit is de duidelijkste Nederlandse tongval.
7. Wachten op je beurt in een gesprek. Door elkaar praten is normaal, geen onbeleefdheid.
8. Spanje en Latijns-Amerika mengen. Allebei goed, maar je oor heeft één referentie nodig.