HyperpolyglotHyperpolyglot
← Terug naar blog

Japans leren: de eerlijke gids om te beginnen

Japans staat bekend als een van de zwaarste talen voor westerlingen. Dat klopt zelfs: het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zet het in de hoogste categorie, met zo'n 2 200 uur tot beroepsniveau. Vier keer zoveel als Spaans.

Maar dat getal verzwijgt het belangrijkste: de moeilijkheid is extreem ongelijk verdeeld. Japans is niet overal moeilijk. Het is op twee plekken loodzwaar en overal elders verrassend makkelijk.

Weet je welke twee, dan kun je eerder praten dan wie dan ook je vertelt.

De twee zware stukken

Het schrift. Drie systemen tegelijk: hiragana, katakana en zo'n 2 000 kanji voor dagelijks gebruik. Japanse scholieren doen daar negen leerjaren over. Dat is het leeuwendeel van die 2 200 uur, en er is geen sluiproute.

Leer Japans met audio van moedertaalsprekers

Je eigen zinnen, ingesproken door moedertaalsprekers, met spaced repetition. Gratis om te beginnen.

Start gratis →App StoreGoogle Play

De grammatica staat achterstevoren. Niet moeilijk, maar compleet anders gesorteerd. Het werkwoord staat altijd aan het eind, en alles hangt ervoor:

私は寿司を食べます Ik sushi eet (Ik eet sushi)

Daar komt een systeem van beleefdheidsniveaus bij dat niet decoratief is, maar de relatie tussen de sprekers codeert.

Dat zijn de twee. Al het andere is het makkelijke deel, en daar praat nooit iemand over.

Het makkelijke deel dat niemand noemt

De uitspraak is een van de simpelste ter wereld.

Vijf klinkers die altijd hetzelfde klinken. Geen tonen zoals het Chinees. Geen enkele klank die een Nederlandse mond niet kan. Niets dat je bewust moet construeren, anders dan de Arabische ع of de Koreaanse ㅓ.

Lees je こんにちは, dan zeg je het goed. Bij de eerste poging.

Sterker nog: jij hebt zestien klinkers en Japans heeft er vijf. Je hoeft niets nieuws te leren, je moet alleen ophouden met verdoffen: de laatste e van たべ is een volle e.

En de grammatica mist alles wat je in het Nederlands ergert:

  • Geen lidwoorden. Geen de/het. Niets.
  • Geen naamvallen in de Duitse zin (partikels doen dat werk, en die zijn leerbaar).
  • Geen meervoud. 本 is boek én boeken.
  • Geen geslacht.
  • Nauwelijks vervoeging naar persoon. 食べます betekent "ik eet", "jij eet", "zij eten". Eén woord.
  • Twee onregelmatige werkwoorden. In totaal. In de hele taal.

Zet dat naast gaan, ging, gegaan of zijn, was, geweest. Japans doet dat hele gedoe simpelweg niet.

Dat betekent concreet: je kunt vroeg beginnen met praten. Veel vroeger dan de reputatie van de taal doet vermoeden. Die 2 200 uur zijn bijna allemaal schrift.

De fout die twee jaar kost

En hier verliezen de meeste leerders hun tijd.

De gangbare volgorde is: eerst hiragana, dan katakana, dan kanji, kanji, kanji... en ooit, als je "genoeg kunt", begin je met praten.

Dat is precies verkeerd om. Want wat moeilijk is (het schrift) blokkeert wat makkelijk is (de klank).

Wie na twee jaar afhaakt, heeft meestal 500 kanji geleerd en nooit een zin gezegd. Al die tijd in het zwaarste deel gestoken, en het lichtste nooit aangeraakt.

Doe het andersom:

  • Het schrift loopt op de achtergrond, elke dag een beetje, jarenlang.
  • Het praten begint in week één, met nul kanji.

Je hebt 漢字 niet nodig om すみません te zeggen.

Wat je in week één doet

Twee weken voor de kana, parallel aan het praten.

Hiragana is verplicht, want alle grammatica zit erin. Katakana daarna, zelfde systematiek. Samen: twee weken bij 20 minuten per dag.

Nooit rōmaji. De Latijnse omschrijving is comfortabel en een doodlopende weg: ze houdt je vast aan voorlezen en zorgt dat je nooit echt materiaal aanraakt. Twee weken kana kosten minder dan een jaar rōmaji-afhankelijkheid.

En vanaf dag één: zinnen zeggen. Hardop. Niet lezen, niet typen. Zeggen.

Japans Leest als Nederlands
すみません sumimasen Sorry / dank je
ありがとうございます arigatō gozaimasu Hartelijk dank
お願いします onegaishimasu Alstublieft
わかりません wakarimasen Ik begrijp het niet
これをください kore o kudasai Deze graag
いくらですか ikura desu ka Hoeveel kost het?
日本語を勉強しています nihongo o benkyō shite imasu Ik leer Japans

すみません is het Zwitserse zakmes van het Japans: "sorry", "pardon", "hallo, hier" in een restaurant, en "dank je" in de zin van "dank voor de moeite". Leer je één woord, leer dan dit.

Kanji: de enige strategie die werkt

Pak je de kanji aan, dan is er één regel, en die is niet onderhandelbaar:

Nooit los. Altijd in woorden.

De reden is mechanisch: elk kanji heeft meerdere lezingen, en welke geldt hangt van het woord af. 人 is hito alleen, jin in 日本人 (Japanner), nin in 三人 (drie personen). Een kanji op een kaartje kan je de lezing dus helemaal niet vertellen. Het kaartje is bijna waardeloos.

Een woord daarentegen geeft je lezing, betekenis en gebruik tegelijk.

Daarbij spaced repetition, want 2 000 tekens blijven niet zonder systeem. En geduld: dit is een project van jaren, geen sprint. Japanners leren ook nooit uit.

Een verlichting: boven zeldzame kanji staan vaak kleine hiragana met de lezing. Dat heet furigana, en in lesmateriaal en manga staat het overal.

Beleefdheid is geen decoratie

Het deel dat Nederlanders onderschatten, en waar we juist een probleem hebben.

Japans heeft meerdere beleefdheidsniveaus, en de woordkeuze is de relatie. 食べる en 食べます betekenen allebei "eten", maar ze zeggen iets totaal verschillends over wie jij bent ten opzichte van wie.

Voor een Nederlander is dit lastiger dan voor een Duitser: ons u verdwijnt. We zeggen "je" tegen bijna iedereen, en directheid geldt bij ons als eerlijk. In Japan is dat geen deugd maar een risico.

De regel voor het begin: leer de beleefde vorm (です / ます) en blijf daarbij. Te beleefd zijn is in Japan nooit een probleem. Te los zijn wel.

De anime-val

Eerlijk: anime is een goede reden om te beginnen en een slecht leermiddel.

Twee problemen. Ten eerste is de taal vaak extreem informeel of ronduit verzonnen (rollentaal die niemand gebruikt). Zeg je dat na tegen een collega, dan klink je op zijn best vreemd.

Ten tweede is kijken geen leren. Ondertitels lezen traint het lezen van ondertitels. Je oren wennen aan de klank, wat echt iets waard is, maar je mond leert er niets van.

Gebruik anime als motivatie en als oortraining. Niet als cursus.

Het plan

  1. Week 1-2: kana. 20 minuten per dag. Daarna nooit meer rōmaji.
  2. Vanaf dag 1, parallel: praten. Hoor korte zinnen en zeg ze direct hardop na, vlak erachter. Dat heet shadowing. Let op het ritme: Japans telt lettergrepen van gelijke lengte af, en Nederlands klemtoonritme klinkt meteen fout.
  3. Week 3-8: dertig eigen zinnen. Je werk, je reden om er te zijn, je bestelling. Niet die uit het boek.
  4. Vanaf week 9: tempo. Eén zin, één element variëren, hardop en snel. Zo wordt de werkwoord-aan-het-eind-structuur een reflex in plaats van een rekensom.
  5. Kanji: op de achtergrond, in woorden, voor altijd.

Precies daarvoor is de Hyperpolyglot-app gemaakt: je schrijft de zinnen die je leven echt nodig heeft, ze komen terug met de stem van een native, en je herhaalt ze hardop in een lus, volledig los van hoe ver je met de kanji bent. Beschikbaar op iOS, Android en Web.

Veelgemaakte fouten

  1. Wachten tot je kunt lezen voor je praat. De duurste fout in het Japans. De klank is het makkelijke deel.
  2. Bij rōmaji blijven. Twee weken kana besparen je een jaar afhankelijkheid.
  3. Kanji los leren. Zonder woord geen lezing. Het kaartje kan het je niet vertellen.
  4. Anime als cursus gebruiken. Goede motivatie, goede oortraining, slecht taalmodel.
  5. De beleefde vorm overslaan omdat de korte vorm makkelijker lijkt. Te los is in Japan een echte misser.
  6. Je laten afschrikken door 2 200 uur. Dat is bijna allemaal kanji. Praten begint in week één.
  7. De klinkerlengte negeren. おばさん (tante) en おばあさん (oma) zijn niet hetzelfde woord.
  8. Klinkers verdoffen. Japans heeft er vijf, jij zestien. Je moet weglaten, niet leren.